Astaksantyna a skóra: co naprawdę mówi nauka

Astaksantyna to czerwony karotenoid naturalnie pozyskiwany z mikroalg, takich jak Haematococcus pluvialis. Ale co badania na ludziach faktycznie mówią nam o astaksantynie i skórze? Przyglądamy się biologii, dowodom i ograniczeniom.

Wstęp

Niektóre składniki pojawiają się z intrygującą historią, zanim jeszcze zostaną poparte długą listą prac naukowych.

Astaksantyna jest jednym z nich.

To naturalnie występujący czerwony pigment należący do rodziny karotenoidów. Można go znaleźć w niektórych mikroalgach, skąd przedostaje się do wodnych łańcuchów pokarmowych, co wyjaśnia charakterystyczny różowy lub czerwony kolor kojarzony ze zwierzętami takimi jak łosoś, krewetki i inne gatunki morskie.

Przyciągnęła ona również zainteresowanie badaczy zajmujących się żywieniem i skórą ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne oraz zdolność do wchodzenia w interakcje z procesami biologicznymi zaangażowanymi w stres oksydacyjny.

Istnieje jednak istotne rozróżnienie między interesującym mechanizmem biologicznym a udowodnionym efektem u ludzi.

Badania nad doustną astaksantyną i skórą rozwijają się, a niektóre badania kliniczne donoszą o zmianach w parametrach takich jak nawilżenie i elastyczność skóry. Jednocześnie baza badawcza jest stosunkowo niewielka, badania znacznie się od siebie różnią, a niektóre z najciekawszych twierdzeń dotyczących astaksantyny wykraczają poza to, na co obecnie pozwalają dowody.

Co zatem wiemy naprawdę?

Czym jest astaksantyna?

Astaksantyna to karotenoid, duża rodzina naturalnie występujących pigmentów odpowiedzialnych za wiele żółtych, pomarańczowych i czerwonych barw występujących w przyrodzie.

Karotenoidy obejmują znane związki, takie jak beta-karoten, luteina i likopen. Astaksantyna należy do podgrupy zwanej ksantofilami, które są karotenoidami zawierającymi tlen.

Jej struktura chemiczna nadaje jej charakterystyczny czerwony kolor i pozwala na interakcję z reaktywnymi cząsteczkami zaangażowanymi w procesy oksydacyjne.

Ta budowa chemiczna jest jednym z powodów, dla których astaksantyna przyciągnęła zainteresowanie nauki. Jednak aktywność antyoksydacyjna zaobserwowana w laboratorium nie oznacza automatycznie, że przyjmowanie suplementu zawierającego astaksantynę przyniesie konkretny efekt zdrowotny lub estetyczny u człowieka.

To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie w całym procesie badawczym.

Skąd pochodzi naturalna astaksantyna?

Astaksantynę można znaleźć w kilku mikroorganizmach i organizmach wodnych, ale jednym z najlepiej znanych naturalnych źródeł jest słodkowodna zielona mikroalga Haematococcus pluvialis.

Ten maleńki organizm może gromadzić znaczne ilości astaksantyny w określonych warunkach środowiskowych. Gdy komórki gromadzą czerwony pigment, mogą zmienić swój zwykły zielony wygląd na głęboką czerwień.

Sprawia to, że Haematococcus pluvialis jest szczególnie ważna w badaniach i komercyjnej produkcji naturalnie pozyskiwanej astaksantyny.

Astaksantyna w naszych kapsułkach Astaxanthin Glow, wchodzących w skład kolekcji Glow & Radiance oraz Skin & Collagen, pochodzi z alg Haematococcus pluvialis, hodowanych w systemach zamkniętych na polach lawy w Islandii.

To tam zaczyna się nasz składnik. To, jak astaksantyna działa na ludzi, jest osobnym pytaniem, na które odpowiedzi szukamy w poniższych badaniach.

Dlaczego astaksantyna jest czerwona?

Kolor jest częścią biologii.

Karotenoidy pochłaniają określone długości fal światła widzialnego, tworząc kolory, które widzimy. Astaksantyna ma strukturę, która nadaje jej intensywny czerwonawy wygląd.

W przypadku Haematococcus pluvialis akumulacja astaksantyny wiąże się ze stresem środowiskowym. Pigment jest magazynowany w komórkach, co przyczynia się do ich charakterystycznego czerwonego wyglądu.

Ten sam pigment może stać się częścią szerszego wodnego łańcucha pokarmowego.

Jest to jeden z powodów, dla których astaksantyna jest często kojarzona z łososiem, pstrągiem, krewetkami i innymi zwierzętami wodnymi.

Dlaczego niektóre zwierzęta morskie są różowe lub czerwone?

Zwierzęta niekoniecznie same wytwarzają wszystkie pigmenty odpowiedzialne za ich ubarwienie.

Niektóre zwierzęta wodne pozyskują karotenoidy wraz z dietą. Astaksantyna może gromadzić się w tkankach i przyczyniać się do różowego, pomarańczowego lub czerwonego zabarwienia obserwowanego u niektórych ryb i skorupiaków.

Łosoś jest znanym przykładem. Charakterystyczny kolor jego mięsa zależy od karotenoidów pozyskiwanych z pożywienia.

Krewetki i inne skorupiaki również mogą zawierać astaksantynę. U tych zwierząt karotenoidy mogą występować w różnych formach molekularnych oraz w połączeniu z białkami i innymi związkami.

Kiedy więc widzimy naturalnie różowe lub czerwone zwierzę wodne, kolor ten może opowiadać historię o przemieszczaniu się pigmentów w ekosystemie.

Co astaksantyna ma wspólnego ze stresem oksydacyjnym?

Jedno z głównych zainteresowań naukowych astaksantyną wynika z jej właściwości antyoksydacyjnych.

Procesy oksydacyjne zachodzą naturalnie w żywych organizmach. Reaktywne cząsteczki są stale wytwarzane w ramach normalnego metabolizmu oraz w odpowiedzi na czynniki środowiskowe.

Związki antyoksydacyjne mogą wchodzić w interakcje z niektórymi z tych reaktywnych cząsteczek.

Astaksantyna wykazała aktywność antyoksydacyjną w badaniach laboratoryjnych i eksperymentalnych. Jednak aktywność antyoksydacyjna w laboratorium to nie to samo, co wykazanie konkretnych korzyści klinicznych u ludzi.

Jest to powracający temat w badaniach nad żywieniem.

Związek może mieć interesujący mechanizm, nie stając się automatycznie skutecznym środkiem terapeutycznym czy pielęgnacyjnym.

Co sprawdzały badania na ludziach?

Badania na ludziach sprawdzały, czy doustna suplementacja astaksantyną wiąże się ze zmianami w kilku parametrach zdrowia i wyglądu skóry.

Naukowcy analizowali takie wskaźniki jak:

- nawilżenie skóry - elastyczność skóry - pomiary zmarszczek - tekstura skóry - transepidermalna utrata wody - wskaźniki związane ze stresem oksydacyjnym lub wywołanym przez promieniowanie UV

Przegląd systematyczny opublikowany w Journal of Dietary Supplements zidentyfikował 11 badań klinicznych dotyczących astaksantyny i zdrowia skóry. Przegląd wykazał, że niektóre badania kontrolowane odnotowały poprawę w takich parametrach jak tekstura, wygląd i nawilżenie skóry. Jednak wiele badań było niewielkich, kilka z nich dotyczyło zdrowych Japonek, a w wielu przypadkach występowało finansowanie komercyjne lub potencjalny konflikt interesów.

Oznacza to, że wyniki są interesujące, ale nie powinny być traktowane jako ostateczne rozstrzygnięcie.

Co badania mówią o nawilżeniu i elastyczności skóry?

Przegląd systematyczny i metaanaliza opublikowane w Nutrients objęły 11 badań na ludziach, w tym dziewięć badań z randomizacją i grupą kontrolną (RCT) dotyczących doustnej astaksantyny.

Analiza wykazała istotną statystycznie poprawę nawilżenia i elastyczności skóry w porównaniu z placebo.

Jednak wyniki dotyczące głębokości zmarszczek były inne. Analiza nie wykazała statystycznie istotnej redukcji głębokości zmarszczek w porównaniu z placebo.

To ważne rozróżnienie.

Sugeruje ono, że niektóre mierzalne aspekty skóry mogą reagować inaczej niż inne, i nie uzasadnia znacznie szerszego twierdzenia, że astaksantyna po prostu „odwraca starzenie się skóry”.

Mocne dowody, ograniczone dowody i to, co pozostaje niepewne

Co jest stosunkowo dobrze ustalone

Astaksantyna jest naturalnie występującym karotenoidem ksantofilowym.

Haematococcus pluvialis jest ważnym naturalnym źródłem astaksantyny.

Astaksantyna wykazuje aktywność antyoksydacyjną, co zostało wykazane w badaniach eksperymentalnych.

Kliniczne badania na ludziach analizowały jej potencjalny związek z kilkoma parametrami wyglądu i funkcjonowania skóry.

Co jest obiecujące, ale wciąż ograniczone

Niektóre badania na ludziach wykazały poprawę w zakresie nawilżenia skóry, jej elastyczności, tekstury lub niektórych pomiarów zmarszczek.

Przegląd systematyczny i metaanaliza znalazły dowody na poprawę nawilżenia i elastyczności, ale ogólna baza badawcza pozostaje ograniczona i niejednorodna.

Czego nie ustalono

Obecne dowody nie uzasadniają stwierdzenia, że doustna astaksantyna:

- zapobiega starzeniu się skóry - cofa zmarszczki - gwarantuje lepszy wygląd skóry - leczy dolegliwości skórne - zapobiega oparzeniom słonecznym - zastępuje krem z filtrem - zapewnia pełną ochronę przed promieniowaniem UV

Są to znacznie silniejsze twierdzenia, niż te, które znajdują potwierdzenie w badaniach na ludziach.

Co z ekspozycją na promieniowanie UV?

Stres oksydacyjny związany z UV to jeden z obszarów, który przyciągnął zainteresowanie w badaniach nad astaksantyną.

Niektóre badania kliniczne sprawdzały, czy suplementacja astaksantyną zmienia parametry związane z reakcjami skóry na promieniowanie UV.

Jest to interesujące z naukowego punktu widzenia, ale nie powinno być tłumaczone jako stwierdzenie, że przyjmowanie astaksantyny chroni przed oparzeniami słonecznymi.

Co najważniejsze, astaksantyna nigdy nie powinna być prezentowana jako alternatywa dla rozsądnej ochrony przeciwsłonecznej lub kremów z filtrem.

Pomiar laboratoryjny lub kliniczny związany z ekspozycją na promieniowanie UV nie jest równoważny z posiadaniem wbudowanego efektu ochrony przeciwsłonecznej.

Dlaczego badania wymagają ostrożnej interpretacji

Istnieje kilka powodów, by zachować powściągliwość.

Po pierwsze, wiele badań obejmuje stosunkowo niewielką liczbę uczestników.

Po drugie, badania te nie zawsze mają taką samą konstrukcję, nie stosują tych samych preparatów ani tych samych wskaźników wyników.

Po trzecie, niektóre badania zostały przeprowadzone na specyficznych populacjach, a nie na dużych, zróżnicowanych grupach członków społeczeństwa.

Po czwarte, część badań wiązała się z finansowaniem komercyjnym lub potencjalnym konfliktem interesów.

I wreszcie, poprawa jednego parametru niekoniecznie musi oznaczać zauważalną lub znaczącą zmianę dla każdej osoby.

Dlatego właśnie przeglądy systematyczne są tak przydatne. Pozwalają naukowcom spojrzeć na wiele badań jednocześnie, zamiast polegać na jednym obiecującym wyniku.

Obecne dowody sugerują, że warto dalej badać astaksantynę. Nie dają one jednak powodu, by czynić z niej cudowny składnik.

Jak to się łączy z Clekina?

Astaksantyna w naszych kapsułkach Astaxanthin Glow, będących częścią kolekcji Glow & Radiance oraz Skin & Collagen, pochodzi z alg Haematococcus pluvialis, hodowanych w systemach zamkniętych na polach lawy w Islandii.

Co najważniejsze, omówione tutaj badania dotyczą astaksantyny badanej na ludziach, a nie automatycznie naszych własnych kapsułek.

To rozróżnienie jest kluczowe dla uczciwej edukacji o składnikach.

Na co zwracać uwagę, czytając badania o astaksantynie

Kiedy natkniesz się na twierdzenie dotyczące astaksantyny i skóry, kilka pytań może ułatwić ocenę dowodów.

Czy badanie przeprowadzono na ludziach?

Badania komórkowe i na zwierzętach mogą pomóc naukowcom zrozumieć mechanizmy biologiczne, ale nie mogą dowieść, że ten sam efekt wystąpi u ludzi.

Czy istniała grupa placebo lub grupa kontrolna?

Badania kontrolowane mogą dostarczyć silniejszych dowodów niż niekontrolowane obserwacje.

Co tak naprawdę mierzono?

„Lepsza skóra” to pojęcie nieprecyzyjne. Naukowcy mogą zamiast tego mierzyć nawilżenie, elastyczność, transepidermalną utratę wody lub głębokość zmarszczek.

Jak duże było badanie?

Małe badanie może przynieść interesujące odkrycie, ale większe badania są zazwyczaj bardziej użyteczne w określaniu, czy wynik jest powtarzalny.

Kto sfinansował badanie?

Finansowanie nie sprawia automatycznie, że badania są niewiarygodne, ale zaangażowanie komercyjne i konflikty interesów są istotne przy interpretacji wyników.

Bezpieczeństwo

Astaksantyna jest związkiem naturalnie występującym, ale „naturalny” nie oznacza automatycznie odpowiedni dla każdego.

Badania na ludziach zazwyczaj donosiły o niewielu poważnych zdarzeniach niepożądanych, jednak ogólna baza dowodów klinicznych pozostaje stosunkowo ograniczona. Jedno badanie z randomizacją sprawdzało konkretnie krótkoterminowe bezpieczeństwo bogatego w astaksantynę ekstraktu z Haematococcus pluvialis u zdrowych dorosłych.

Każdy, kto rozważa suplementację, powinien wziąć pod uwagę własną sytuację, w tym przyjmowane leki i istniejące stany zdrowotne, a w stosownych przypadkach zasięgnąć porady wykwalifikowanego pracownika służby zdrowia.

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji do stosowania astaksantyny ani żadnego innego suplementu.

Często zadawane pytania

Czy astaksantyna jest karotenoidem?

Tak. Astaksantyna jest karotenoidem ksantofilowym, co oznacza, że należy do podgrupy pigmentów karotenoidowych zawierających tlen.

Co to jest Haematococcus pluvialis?

Haematococcus pluvialis to słodkowodna zielona mikroalga znana ze swojej zdolności do gromadzenia astaksantyny. Jest to jedno z najważniejszych naturalnych źródeł astaksantyny wykorzystywanych w badaniach i produkcji komercyjnej.

Dlaczego astaksantyna jest kojarzona z łososiem i krewetkami?

Astaksantyna może przemieszczać się w wodnych łańcuchach pokarmowych i gromadzić się u zwierząt, które pozyskują karotenoidy z dietą. Przyczynia się ona do charakterystycznych różowych, pomarańczowych lub czerwonych barw obserwowanych u niektórych zwierząt wodnych.

Czy badania dowodzą, że astaksantyna zapobiega starzeniu się skóry?

Nie. Badania na ludziach analizowały kilka wskaźników związanych ze starzeniem się skóry, a niektóre z nich przyniosły obiecujące wyniki. Jednak dowody nie są wystarczająco silne, aby stwierdzić, że astaksantyna zapobiega starzeniu się skóry lub je odwraca.

Czy astaksantyna może zastąpić krem z filtrem?

Nie. Astaksantyna nie powinna być prezentowana jako zamiennik kremu z filtrem ani innej rozsądnej ochrony przed nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV.

Bardziej uczciwe spojrzenie na astaksantynę

Astaksantyna jest fascynującym przykładem tego, jak mały naturalny pigment może łączyć biologię, ekologię, żywienie i badania nad skórą.

Zaczyna się od mikroalg takich jak Haematococcus pluvialis, przechodzi przez wodne łańcuchy pokarmowe i staje się przedmiotem badań na ludziach sprawdzających aktywność antyoksydacyjną i wyniki związane ze skórą.

Niektóre z tych badań są zachęcające.

Ale „zachęcające” to nie to samo co „udowodnione”.

Najbardziej użytecznym sposobem patrzenia na astaksantynę nie jest więc ani jej odrzucenie, ani czynienie z niej cudownego składnika. Jest to naturalnie występujący karotenoid o interesujących właściwościach biologicznych i rosnącej, ale wciąż ograniczonej, bazie badań na ludziach.

Dla każdego, kto interesuje się składnikami, warto pamiętać o tym rozróżnieniu.

Interesująca biologia zasługuje na ciekawość. Silne twierdzenia zasługują na silne dowody.

Bibliografia

1. Ng QX, et al. Effects of Astaxanthin Supplementation on Skin Health: A Systematic Review of Clinical Studies. Journal of Dietary Supplements. 2021. PMID: 32202443. 2. Zhou X, et al. Systematic Review and Meta-Analysis on the Effects of Astaxanthin on Human Skin Ageing. Nutrients. 2021. PMID: 34578794. 3. Ambati RR, et al. Astaxanthin: Sources, Extraction, Stability, Biological Activities and Its Commercial Applications. Marine Drugs. 2014. PMID: 24402174. 4. Shah MMR, et al. Using Green Alga Haematococcus pluvialis for Astaxanthin and Lipid Co-production: Advances and Outlook. Bioresource Technology. 2021. 5. Yamashita E. Cosmetic Benefits of Astaxanthin on Humans Subjects. 2012. 6. Spiller GA, Dewell A. Safety of an Astaxanthin-Rich Haematococcus pluvialis Algal Extract: A Randomized Clinical Trial. Journal of Medicinal Food. PMID: 12804020.