De betekenis achter het adaptogeen
Adaptogenen worden vaak geassocieerd met stress en veerkracht, maar de term is complexer dan wellness-marketing doet vermoeden. Dit is wat het daadwerkelijk betekent.
Het woord adaptogeen duikt overal op in de moderne wellness.
Het wordt gebruikt om planten te beschrijven die geassocieerd worden met stress, energie, focus en veerkracht.
Maar wat betekent het eigenlijk?
Het eerlijke antwoord is dat adaptogeen een wetenschappelijk concept is met een lange geschiedenis, maar het is geen eenvoudige medische categorie of een belofte dat een plant stress kan oplossen.
Sommige planten, waaronder Rhodiola rosea, zijn onderzocht binnen het concept van adaptogenen. Het onderzoek is interessant, maar er zijn belangrijke beperkingen.
Wat is een adaptogeen?
De term adaptogeen werd halverwege de 20e eeuw ontwikkeld door onderzoekers die stoffen bestudeerden die mogelijk het vermogen van een organisme vergroten om om te gaan met verschillende vormen van stress.
Traditionele definities beschrijven adaptogenen over het algemeen als stoffen die geassocieerd worden met een verhoogde weerstand tegen een breed scala aan fysieke en mentale stressoren. (PubMed)
Er is echter geen sprake van één universeel geaccepteerde definitie.
Dat is een van de grootste beperkingen van de term. Onderzoekers hebben ook opgemerkt dat de brede aard van adaptogene activiteit het moeilijk maakt om deze consistent te meten bij mensen. (PubMed)
Waar komt het idee vandaan?
Het wetenschappelijke concept van adaptogenen ontwikkelde zich grotendeels door Sovjet-onderzoek tijdens de 20e eeuw.
Onderzoekers waren geïnteresseerd in planten en stoffen die de reactie van het lichaam op veeleisende omstandigheden zouden kunnen beïnvloeden zonder te werken als conventionele stimulantia.
Het concept werd later geassocieerd met verschillende traditionele medicinale planten, waaronder:
- Rhodiola rosea
- Panax ginseng
- Eleutherococcus senticosus
- Schisandra chinensis
Deze planten hebben verschillende geschiedenissen, chemische samenstellingen en traditionele toepassingen.
Ze mogen niet als uitwisselbaar worden behandeld, simpelweg omdat ze allemaal soms adaptogenen worden genoemd. (PubMed)
Hoe worden adaptogenen gemaakt?
Er is niet één manier om een adaptogeen te maken.
Het woord beschrijft meestal een specifieke plant, extract of bereiding in plaats van één productiemethode.
Dit is belangrijk omdat verschillende bereidingen van dezelfde plant kunnen variëren.
De bereiding die in het ene klinische onderzoek wordt gebruikt, is mogelijk niet identiek aan een ander extract of product.
Daarom moet onderzoek altijd worden gekoppeld aan de specifieke bereiding die is bestudeerd.
Traditioneel gebruik
Veel planten die als adaptogenen worden beschreven, hebben een lange geschiedenis van traditioneel gebruik.
Rhodiola rosea, bijvoorbeeld, is historisch gebruikt in delen van Europa en Azië.
Traditioneel gebruik kan helpen verklaren waarom onderzoekers geïnteresseerd raakten in een plant.
Maar traditioneel gebruik is niet hetzelfde als modern klinisch bewijs.
Een lange geschiedenis kan een reden zijn om iets verder te onderzoeken. Het kan geen specifiek resultaat garanderen.
Hoe zouden adaptogenen kunnen werken?
Onderzoekers hebben verschillende mogelijke mechanismen verkend.
Sommige onderzoeken hebben interacties onderzocht met biologische systemen die betrokken zijn bij de stressrespons, waaronder de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as.
Andere studies hebben effecten op cellulaire stressreacties en signaleringspaden onderzocht. (PubMed)
Deze bevindingen zijn wetenschappelijk interessant.
Maar het begrijpen van een mogelijk mechanisme bewijst niet automatisch dat een bepaalde plant een betekenisvol resultaat produceert in het dagelijks leven.
Klinisch onderzoek bij mensen blijft essentieel.
Wat zegt de wetenschap?
Sterk bewijs
Er is sterk bewijs dat verschillende planten die gewoonlijk adaptogenen worden genoemd, uitgebreid zijn onderzocht in laboratorium- en menselijk onderzoek.
Er is ook een gevestigde historische en wetenschappelijke literatuur rondom het adaptogeen-concept. Dit betekent echter niet dat er sterk bewijs is dat alle adaptogenen dezelfde voordelen opleveren.
De categorie zelf is breed en de planten daarbinnen zijn zeer verschillend.
Beperkt bewijs
Sommige humane studies hebben specifieke adaptogene planten onderzocht in relatie tot vermoeidheid, mentale prestaties en reacties op stressvolle omstandigheden.
Onderzoek naar Rhodiola rosea heeft bijvoorbeeld enkele veelbelovende bevindingen opgeleverd, maar systematische reviews hebben ook tegenstrijdige resultaten en zwakheden in het beschikbare bewijsmateriaal geïdentificeerd. (PubMed)
Een kritische review die humane studies naar adaptogene kruidengeneesmiddelen onderzocht, identificeerde slechts 24 studies die voldeden aan de inclusiecriteria en vond substantiële verschillen in de manier waarop resultaten werden gemeten. (PubMed)
Dit maakt brede conclusies moeilijk.
Vroeg bewijs
Onderzoekers blijven onderzoeken hoe bepaalde plantenbereidingen biologische reacties op stress en vermoeidheid kunnen beïnvloeden.
Veel van het mechanistische onderzoek betreft laboratorium- en preklinisch werk.
Dat onderzoek kan helpen bij het sturen van toekomstige humane studies.
Maar vroege bevindingen mogen niet worden verward met gevestigd bewijs.
Wat is niet bewezen?
Huidig bewijs ondersteunt niet de bewering dat adaptogenen:
- stress uit het dagelijks leven verwijderen
- iemand immuun maken voor druk
- slaap of herstel vervangen
- meer energie garanderen
- voor iedereen werken
- mentale gezondheidsaandoeningen behandelen
- hetzelfde effect bieden ongeacht de plant of bereiding
Het woord adaptogeen is geen garantie.
Het is een beschrijving van een onderzoeksconcept waarover nog steeds onbeantwoorde vragen bestaan.
Hoe passen adaptogenen in een dagelijkse routine?
Voor members die geïnteresseerd zijn in botanische ingrediënten, kan het de moeite waard zijn om meer te leren over adaptogenen.
Maar realistisch welzijn begint en eindigt niet bij één plant.
Slaap blijft belangrijk.
Voeding blijft belangrijk.
Rust blijft belangrijk.
Beweging en herstel zijn ook nog steeds van belang.
De Rhodiola Rose Adaptogen van Clekina is gekoppeld aan de Energy & Calm collectie. De geverifieerde informatie identificeert Rhodiola rosea als een ingrediënt dat geassocieerd wordt met het product.
De Rhodiola wordt beschreven als in het wild geoogst boven de 3.000 meter in het Altaj-gebergte en gestandaardiseerd en ingekapseld in Zwitserland.
Wetenschappelijke bevindingen over Rhodiola moeten daarom worden begrepen als bevindingen over de specifieke bereidingen die in gepubliceerd onderzoek zijn onderzocht, niet als beloftes over het product van Clekina.
Waar moet je op letten?
Bij het lezen over adaptogenen kunnen een paar vragen helpen.
Welke plant wordt besproken?
Adaptogenen zijn niet allemaal hetzelfde.
Is het onderzoek uitgevoerd bij mensen?
Humane studies zijn relevanter voor resultaten in de praktijk.
Welke bereiding is bestudeerd?
Verschillende extracten kunnen niet automatisch als gelijkwaardig worden beschouwd.
Hoe groot was de studie?
Kleine studies kunnen nuttig zijn, maar ze bieden minder zekerheid.
Is het onderzoek herhaald?
Eén interessant resultaat is niet het definitieve antwoord.
Veiligheid
Natuurlijk betekent niet automatisch geschikt voor iedereen.
Verschillende planten hebben verschillende veiligheidsoverwegingen en kunnen een wisselwerking hebben met medicijnen.
Veiligheidsinformatie moet daarom worden bekeken voor de specifieke plant en bereiding, in plaats van ervan uit te gaan dat alle adaptogenen hetzelfde profiel hebben.
Als u medicijnen gebruikt of vragen heeft over de vraag of een kruideningrediënt geschikt voor u is, is het verstandig om met een gekwalificeerde zorgverlener te spreken.
Vijf veelgestelde vragen
Wat is een adaptogeen?
Een adaptogeen is een term die wordt gebruikt om bepaalde stoffen of plantenbereidingen te beschrijven die zijn bestudeerd vanwege hun potentiële relatie met de reactie van het lichaam op verschillende vormen van stress. De definitie heeft beperkingen en is niet universeel gestandaardiseerd. (PubMed)
Is Rhodiola een adaptogeen?
Rhodiola rosea wordt in de wetenschappelijke literatuur algemeen beschreven als een plantaardig adaptogeen. (PubMed)
Verminderen adaptogenen stress?
Sommige specifieke planten zijn bestudeerd in relatie tot stress en vermoeidheid, maar het bewijs varieert aanzienlijk tussen planten en bereidingen.
Werken alle adaptogenen op dezelfde manier?
Nee. Planten die als adaptogenen worden beschreven, hebben verschillende chemische samenstellingen, geschiedenissen en onderzoeksprofielen.
Kunnen adaptogenen slaap vervangen?
Nee. Er is geen bewijs dat adaptogenen de biologische behoefte aan slaap en herstel vervangen.
Een nuttig idee, met belangrijke grenzen
Adaptogenen zijn interessant omdat ze zich bevinden tussen traditionele plantenkennis en modern wetenschappelijk onderzoek.
Maar het woord kan gemakkelijk groter worden dan het bewijs dat erachter ligt.
Sommige planten, waaronder Rhodiola rosea, verdienen blijvende wetenschappelijke aandacht.
Dat betekent niet dat elke claim over adaptogenen vaststaat.
De meest kalme benadering is ook de meest nuttige.
Leer over de individuele plant. Kijk naar het onderzoek bij mensen. Let op de bereiding. En onthoud dat veerkracht wordt opgebouwd uit veel meer dan één ingrediënt.